Winkelwagen (0)

U heeft 0 product(en) in uw winkelwagen.

Subtotaal: € 0,00


Leesonderwijs móét anders


Bijna een kwart van de Nederlandse 15-jarigen heeft een dusdanig lage leesvaardigheid dat ze zich niet kunnen redden als burger in de maatschappij. Dit is een van de zorgwekkende conclusies uit het PISA-rapport dat in december 2019 is verschenen. Wat kunnen we hieraan doen?


In dit blog bekijken we de dalende scores. En we vertellen hoe de leesvaardigheid van jouw leerlingen met onze methode Atlantis wél vooruitgaat en op peil blijft.

Wat is het PISA-rapport?
Driejaarlijks doet het Programme for International Student Assesment (PISA) onderzoek in 77 landen onder 60.000 leerlingen. Hierbij worden 15-jarigen getoetst: in hoeverre kunnen zij hun vaardigheden in lezen, wiskunde en natuurwetenschappen toepassen in dagelijkse situaties? In december 2019 zijn de resultaten van 2018 bekendgemaakt. Onder Nederlandse jongeren is vooral de leesvaardigheid zorgwekkend. De scores op leesvaardigheid zijn tussen 2015 en 2018 namelijk significant gedaald, tot onder het gemiddelde van de vijftien EU-landen.

 


Ook een daling in het leesplezier
Hebben leerlingen plezier in lezen, dan lezen ze vaak meer én beter. Daardoor neemt het plezier nog verder toe. Het PISA-onderzoek heeft ook de houding van leerlingen ten opzichte van lezen in kaart gebracht. Nederland staat helemaal onderaan de ranglijst: Nederlandse leerlingen lezen met minder plezier dan leerlingen uit alle andere 76 deelnemende landen.



Wat is de oorzaak van deze daling?
Er is onderzoek gedaan naar zaken die deze daling zouden kunnen verklaren. Daarnaast geven diverse betrokkenen hun mening.

 

Volgens Erik Meester, verbonden aan de opleiding pedagogische wetenschappen van primair onderwijs aan de Radboud Universiteit, bieden veel scholen begrijpend lezen verkeerd aan. “Begrijpend lezen wordt gezien als generieke vaardigheid die je leert door leesstrategieën toe te passen.” Maar het grootste probleem is dat het veel leerlingen schort aan algemene kennis. Die kennis is nodig om een tekst écht te begrijpen en te evalueren.

 

Steeds meer leerkrachten en onderwijskundigen verklaren de daling in leesplezier doordat Nederland het enige land is waar begrijpend en technisch lezen na groep 3 apart worden onderwezen. Doordat de focus op technieken ligt, raakt de leesbeleving steeds meer in de verdrukking.

Schrijver Ilja Leonard Pfeiffer denkt dat de concentratiestoornis van onze moderne samenleving invloed heeft op de ontlezing. Onze concentratiespanne zou namelijk lager zijn dan die van een goudvis, die volgens biologen negen seconden bedraagt.

 

Volgens Adriaan van der Weel, bijzonder hoogleraar in de boekgeschiedenis aan de Universiteit Leiden, lezen jongeren misschien wel meer tekst dan ooit. Maar: te weinig boeken of andere lange teksten die discipline, concentratie en aandacht vereisen.

 

Kortom, er zijn diverse meningen over de dalende leesvaardigheid en leesmotivatie. Volgens Jan Rijkers, voorzitter van de Vlaams-Nederlandse Taalraad, is het moeilijk één oorzaak te noemen voor de daling in leesprestaties. Een combinatie van al deze genoemde factoren zou de daling in leesvaardigheid onder Nederlandse jongeren kunnen verklaren.

 

Kritiek op de PISA-meting

Al sinds het moment dat de resultaten van het eerste PISA-onderzoek gepubliceerd werden, is er kritiek op het internationaal vergelijkend onderzoek. Volgens de Algemene Onderwijsbond is schrik aanjagen en daarmee verandering afdwingen van meet af aan het bestaansrecht van PISA.

Daarnaast hebben onderwijsexperts inhoudelijk kritiek op het PISA-onderzoek, omdat de conclusie hiervan vaak flink afwijkt van andere internationale tests, zoals TIMSS en PIRLS. Tot slot wordt de focus op een beperkt aantal vaardigheden als minpunt van het onderzoek gezien.

 

Waar rook is, is vuur
Een onderzoek als PISA werkt signalerend. Ondanks de kritiek kunnen we de tegenvallende resultaten niet zomaar negeren. Volgens Stichting Lezen is een geïntegreerde aanpak voor het leesonderwijs dé manier om het tij te keren. Leesmotivatie en leesvaardigheid zouden hand in hand moeten gaan. Ook de Onderwijsraad benadrukte met hun ‘Leesoffensief’ eerder in 2019 al dat de leesvaardigheid onder Nederlands jongeren echt aangepakt moet worden. 

 

Met Atlantis gaat de leesvaardigheid wél vooruit
Atlantis biedt geïntegreerd leesonderwijs aan, als enige methode in Nederland. In deze nieuwe methode voor groep 4 t/m 8 zijn technisch en begrijpend lezen volledig geïntegreerd. De focus ligt op het bevorderen van de leesmotivatie en uiteraard op het ontwikkelen van een goede leesvaardigheid.

 

Met Atlantis doen we niet aan racelezen, maar oefenen we de leestechniek in rijke betekenisvolle contexten die motiverend zijn voor kinderen. De kinderen krijgen een zeer uitgebreid aanbod aan teksten en verhalen, waarbij ze vaak zélf mogen kiezen welke tekst ze lezen. Daarnaast zijn er aantrekkelijke leesplezierlessen met literatuureducatie, die het leesvuur nog verder aanwakkeren. Ook wordt er dagelijks voorgelezen uit een boek dat past bij het huidige thema.

 

Atlantis sluit aan bij de principes van close reading en gaat nog een stapje verder. Regelmatig vergelijken en combineren de kinderen informatie uit verschillende teksten én andere bronnen, zoals geluids- en videofragmenten. Zo komen ze niet alleen tot een diep begrip van de tekst, maar leren ze die ook in een brede context te plaatsen.

 

Ben je benieuwd naar Atlantis? Lees meer over deze nieuwe methode voor voortgezet lezen in ons methodemagazine. Of vraag een zichtzending aan en ontdek zelf hoe de leesvaardigheid van jouw leerlingen vooruitgaat met Atlantis.

 

Zichtzending van Atlantis aanvragen

 

 

Bronnen:

• Algemene Onderwijsbond. (2019, 28 november). Nederland kan wel een Pisa-schok gebruiken. Geraadpleegd van https://www.aob.nl/nieuws/nederland-kan-wel-een-pisa-schok-gebruiken/
• Blom, S. (2018, 24 september). Ontlezing? Jongeren lezen meer dan ooit. Geraadpleegd van https://www.ad.nl/wonen/ontlezing-jongeren-lezen-meer-dan-ooit~ae015d50/
• Dujardin, A. (2019, 3 december). Een boek lezen? Pure tijdsverspilling, vinden Nederlandse jongeren. Geraadpleegd via https://www.trouw.nl/onderwijs/een-boek-lezen-pure-tijdverspilling-vinden-nederlandse-jongeren~bbcc2b5d/
• Gubbels, J., van Langen, A. M. L., Maassen, N. A. M., & Meelissen, M. R. M. (2019), Resultaten PISA-2018 in vogelvlucht. Enschede: Universiteit Twente
• Knols, K. (2019, 13 december). Interview met Paul van Loon. Geraadpleegd van https://www.volkskrant.nl/cultuur-media/paul-van-loon-leraren-die-zelf-niet-van-lezen-houden-moeten-een-ander-beroep-kiezen~b411fd26/
• Raad voor Cultuur & Onderwijsraad (2019). LEES! Een oproep tot een leesoffensief. Den Haag: Raad voor Cultuur & Onderwijsraad.
• Remie, M. (december 2019), En wéér lezen middelbare scholieren slechter. Geraadpleegd van https://www.nrc.nl/nieuws/2019/12/03/onze-pubers-zijn-weer-slechter-gaan-lezen-a3982586
• Stichting Lezen (2019). Urgentie inzetten op leesmotivatie in het onderwijs hoog. Amsterdam: Stichting Lezen.